Lucien Verschoren hamert op het belang van mengen van soorten

ARTIKEL

Bomen die verkoelen, die water vasthouden en verdampen, die fijnstof filteren en CO2 vastleggen, die de biodiversiteit verhogen, die sfeer geven en rust uitstralen. De waarde van bomen wordt steeds meer onderkend. Bomen zijn nodig om steden leefbaar te houden en om overlast door klimaatpieken zoals plotselinge hoosbuien en langdurige droogte, te beperken. Welke bomen dan in aanmerking komen? Lucien Verschoren, voorzitter vakgroep boomkwekerij  van de Algemeen Verbond Belgische Sierteelt en groenvoorziening (AVBS) stelde een lijst op met 80 klimaatbomen. Hij vindt dat de sector én de markt van het openbare groen en particulieren, de pijlen moeten richten op deze tachtig soorten.

Wat zijn klimaatbomen?

„Klimaatbomen zijn boomsoorten die goed bestand zijn tegen het veranderende klimaat. Ze zijn opgewassen tegen stijging van temperatuur, droogte en nattigheid, tegen storm en tegen koude in de winter en vorst in het voorjaar. Ook kunnen de bomen ziekten en plagen weerstaan. Een keuze voor klimaatbomen, is dus een keuze voor gezonde bomen. Het is belangrijk deze soorten onder de aandacht te brengen, door ze expliciet te benoemen en in een lijst te presenteren. Ook voor de sector zelf. De lijst van 80 bomen is opgemaakt in samenwerking met Vlaamse boomkwekers en vergeleken met wat beschikbaar is in onze buurlanden. Er wordt nu volop gediscussieerd over bomen waar anders geen of weinig sprake van was.”

Wat is er mis met het huidige bomenbestand?

„Het is smal, erg beperkt en trendgebonden. Enkele jaren geleden werden er veel platanen geplant, nu veel zomereiken. Door monotone bestanden te planten, worden de bomen makkelijker vatbaar voor ziekten en plagen. Nederlands onderzoek heeft aangetoond dat de eikenprocessierups 80% minder zou voorkomen in een gemengde aanplant en met interessante biotopen van struiken en vaste planten eronder.”

Wat is de uitdaging waarvoor de sector staat?

„Bomen leveren een grote bijdrage aan onze leefomgeving. Hierop inspelen met de juiste boomsoorten is een mooie uitdaging. Onze steden snakken naar bomen; vooral in de zomer blijft de temperatuur er ’s avonds te hoog. Onze inheemse bomen voldoen dan niet altijd; verbreding in assortiment en aangepaste boomsoorten geven betere resultaten. Daarbij moeten we inspelen op de groene trend en een antwoord bieden aan de klimaatverandering. Het is belangrijk om bomen te leveren voor verschillende standplaatsen; in de stad, op daken, in kleine tuinen en smalle straten.”

De opkweek van bomen duurt jaren. Een verschuiving in de vraag is niet à la minute in te vullen. Moeten kwekers op voorhand hun sortiment aanpassen?

„Boomkwekers moeten ‘zieners’ zijn. Ze moeten vijf tot tien jaar vooruit denken. Bij afnemers begint nu door te dringen dat bepaalde soorten het minder goed doen, zoals es, plataan, Picea abies. De vraag naar alternatieven tekent zich af. Enkele ontwerpers vragen naar nieuwe soorten en verbreding, maar het is zeker nog niet overal doorgedrongen. Er is ook nog steeds vraag naar de bekende inheemse soorten. Bovendien gaat niet iedereen mee in de lijst met klimaatbomen. Ze missen bepaalde soorten of trekken andere soorten in twijfel. Kwekers maken hun eigen afweging in de soorten die ze kweken.”

Welke bomen uit de lijst zie je het liefst? Waarom die voorkeur?

„Ik houd van ze allemaal. Wel wil ik de bomen met bloemen naar voren schuiven; de lente- en vooral ook de zomerbloeiers. Die zijn interessant voor bijen, vlinders en vogels. Verder hangt de keuze af van de standplaats en de grondsoort. Factoren die meespelen zijn zon of schaduw, nat of droog, zuur of kalkrijk, grote of kleine tuin, smalle straat of park. Altijd blijf ik hameren op het belang van mengen van soorten, voor een goede biodiversiteit.”

Wat zou gedaan kunnen worden om de vraag naar klimaatbestendige soorten in binnen- en buitenland te stimuleren?

„De sector moet de vraag naar nieuwe soorten actief stimuleren, want onbekend maakt onbemind. Dus is het belangrijk nieuwe soorten aan te halen en te belichten, door promotie en voorlichting. De boodschap die we uitdragen is er een van biodiversiteit, van een goed leefklimaat, van gelukkig zijn met bomen. Iedereen moet weten dat klimaatverandering en biodiversiteit dwingen tot verbreding van het sortiment. Daar ligt nog een stevige uitdaging voor de sector zelf.

Initiatieven zoals de Groene Stad in het kader van Green Cities zijn bijzonder waardevol. Ze gaan uit van onderzoek en wetenschap. Met mooie flyers en druk bezochte bijeenkomsten slagen ze erin het belang van groen en bomen te benadrukken.

Onze Belgische vakgroep verzorgt artikelen in vakbladen en lezingen en cursussen over het assortiment en gebruik van bomen en planten. Dit jaar op GrootGroenPlus, Green expo in Gent en de Bomendag in Brasschaat. We stimuleren samenwerking met tuinontwerpers, landschapsarchitecten en hoveniers en onderhouden goede contacten met onze Nederlandse zusterorganisatie LTO en ENA (European Nurserystock Association).”

Hoe ga je om met het geven van groeigarantie in een veranderend klimaat?

„Groeigarantie is enkel te geven in een totaalpakket van ontwerp, plantenkeuze, aanplant en verzorging. Soms zie ik planten met blote wortel vervoerd in een open aanhangwagen zonder afdekking. Als iemand per se een beuk wil op een plaats die niet geschikt is, dan is het zijn eigen verantwoordelijkheid.

Veranderingen in het klimaat leiden niet direct tot extra eisen aan de standaard verkoopvoorwaarden. Er moet vooral gelet worden op de grootte van de kluit of uitgaan van in container geteelde planten. In het najaar planten helpt, en het eerste jaar zeker extra watergeven aan het begin van elke droge periode.”

Wat hoop je?

„Boven de 80-soortenlijst staat: ‘Meer bomen en meer boomsoorten’. Dat is precies wat ik wil: verbreding van het bomenbestand voor een beter klimaat en een aangenamer straatbeeld.

Ik heb niet de pretentie om te zeggen dat dit dé lijst is. Er zullen bomen bijkomen en wellicht afvallen. De opsomming is dynamisch van samenstelling en positief bedoeld. Politici in België zeiden onlangs: ‘het geld groeit niet aan de bomen.’ Ik zeg daarop: ‘Het groeit wél aan bomen’, tel maar eens uit wat een boom allemaal geeft.”   <

GrootGroenPlus 2019 wordt van 2 tot en met 4 oktober gehouden in Zundert.

Op vakbeurs GrootGroenPlus vinden professionals in de groenmarkt alles van hun gading. In een serie artikelen wordt aandacht gegeven aan trends in de afzet van het groen. Op de beurs zijn tal van deelnemers te vinden die inspelen op die trends op het gebied van oplossingen, advies, aanleg en onderhoud. Deze keer aandacht voor klimaatbestendige bomen.

Lucien Verschoren geeft dit jaar op Green expo in Gent, de Bomendag in Brasschaat én op GrootGroenplus korte lezingen over klimaatbomen. Op de beurs-app en de website grootgroenplus.nl is te vinden waar en wanneer de lezingen zijn bij te wonen. 

GrootGroenPlus 2019 wordt van 2 tot en met 4 oktober gehouden in Zundert.